Osnovni pojmovi-asistivne tehnologije

Kako slepi koriste računar

Slepe osobe koriste dve vrste računara:

Pristupačnost

Pristupačnost je opšti termin koji se koristi kako bi se opisao stepen do kojeg je neki proizvod (uređaj, usluga, okruženje i sl) pristupačan najvećem broju ljudi. To znači da oni imaju mogućnost pristupa i korišćenja svih funkcionalnosti nekog sistema. Termin pristupačnost se često koristi kada govorimo o osobama sa invaliditetom i njihovom pravu pristupa uslugama i proizvodima te državnim organima, često uz primenu odgovarajućih tehnologija. Pristupačnost se stoga povezuje sa područjem ljudskih prava i raznim pravnim mehanizmima zaštite ljudskih prava.

Opširnije: Pristupačnost

Brajevo pismo - azbuka za slepe

Brajevo pismoBrajeva azbuka - pismo je reljefno pismo za slepe.

Brajeva azbuka se sastoji od šest tačaka, koje su raspoređene u dve kolone po tri tačke. Kombinacijom ispupčenih tačaka, kojih ukupno ima 63, dobijaju se pojedina slova. Znaci interpunkcije, kao što su zapete (zarezi), tačke, znakovi pitanja, usklika (uzvičnika) i slično, raspoređeni su u dve kolone po dve tačke. Brajevi znakovi za brojeve i matematičke funkcije doživele su nekoliko modifikacija.

Opširnije: Brajevo pismo - azbuka za slepe

Čitač ekrana - screen reader, program-softver za slepe

Slepe osobe mogu da koriste PC računar, tablet ili pametni telefon korišćenjem softvera koje zovemo čitači ekrana ("screen reader").
Čitači ekrana sadržaj ekrana i akcije korisnika pretvaraju u tekst. Ovako dobijeni tekst se:
- izgovara pomoću sintetizatora govora (sinteze / tts - text to speach / tekst u govor),
- prikazuje na brajevom redu - displeju, ili
- oba navedena načina.

Opširnije: Čitač ekrana - screen reader, program-softver za slepe

Sintetizator govora - sinteza - Text To Speech (TTS) - Tekst u govor - softver, program za slepe

Sinteza - sintetizator govora veštački proizvodi ljudski govor. Sintetizator govora pretvara pisani tekst u govor (Text To Speech - TTS) i može biti realizovan softverski i hardverski.

Sintezovan govor se stvara spajanjem delova snimljenog govora.

Opširnije: Sintetizator govora - sinteza - Text To Speech (TTS) - Tekst u govor - softver, program za slepe

Brajev emboser - štampač za slepe

Brajevi štampači (štampači za slepe) spadaju u grupu štampača embosera. To su štampači koji ostavljaju otisak tako što deformišu papir.

Brajevi štampači otiskuju tačkice na malo čvršćem papiru nego što se obično koristi. Preporučuje se 150-160 gramski papir.

Brajevi štampači štampaju na običnom rezanom papiru i na beskonačnom (traktorskom) papiru.

Opširnije: Brajev emboser - štampač za slepe

Pisaća mašina za slepe - Brajeva mašina

Perkins Brajeva pisaća mašina nove generacijeBrajeva pisaća mašina TetrapointPisaća mašina za slepe ima tastaturu od šest tastera. Svaki taster odgovara jednoj tački Brajevog pisma (Brajeve azbuke). Otisak ostavlja tako što deformiše papir po kome piše. Za pisanje koristi običan tvrđi rezani papir.

Pisaće mašine za slepe se često zovu Perkinsonove mašine, po najpoznatijem proizvođaču ovih mašina. U Srbiji se koriste i Brajeve pisaće mašine drugih proizvođača, kao Tatrapoint, Slovačkog proizvođača.

Opširnije: Pisaća mašina za slepe - Brajeva mašina

Softver - program za prepoznavanje teksta - Optičko prepoznavanje znakova

Softveri za prepoznavanje teksta, Optičko prepoznavanje znakova (Optical Character Recognition, OCR), dobijenu sliku štampanog teksta na papiru (koju obično učitamo sa skenera ili iz fajla) pretvaraju u digitalni tekst. Ovako dobijen tekst se može pročitati uz pomoć čitača ekrana (screen readera) u samom programu ili se može snimiti kao tekstualni dokument u nekoliko formata.

Trenutno se u Srbiji najčešće koristi softver FineReader kao najefikasniji program za prepoznavanje tekstova na našem jeziku.

Opširnije: Softver - program za prepoznavanje teksta - Optičko prepoznavanje znakova

Čitači ekrana korisnike mobilnih telefona oštećenog vida (za slepe)

Trenutno postoje 3 proizvodjača čitača ekrana za mobilne telefone: Code Factory, Nuance, i  Dolphin.  U osnovi, oni rade kao i čitači ekrana za računare kao što je to npr  JAWS.   Trebate proveriti da li vaš telefon ima kompatibilni operativni sistem te da li taj softver radi na vašem telefonu. Svaki proizvodjač ima svoju politiku u vezi licenciranja, a softver bi trebalo biti moguće isprobati pre kupovine.

Opširnije: Čitači ekrana korisnike mobilnih telefona oštećenog vida (za slepe)

Luj Braj - tvorac Brajevog pisma, azbuke za slepe

Fotografija Luj Braj tvorac Brajevog pismaLuj Braj je rođen 4. januara 1809. godine u mestu Kupvre, nedaleko od Pariza.

Nesrećnim slučajem oslepeo je već u trećoj godini tako da je u početku sticao znanje samo usmenim putem. Među svojim drugovima izdvajao se po lakom i brzom učenju, tako da je sa deset godina dobio stipendiju od Kraljevskog udruženja za slepu omladinu u Parizu, gde nastavlja školovanje.

Opširnije: Luj Braj - tvorac Brajevog pisma, azbuke za slepe

Early History of Braille Translators and Embossers

It appears that the first working braille translator in the U.S., and actually anywhere, was the one developed at the American Printing House for the Blind (APH) in Louisville, Kentucky during the early 1960's by IBM and APH. Ann Robinson of IBM (later married to Joseph Schack, who collaborated in later work) started the project, sometime around 1960. The earliest reference that I have listed is IBM Mathematics and Applications Dept. document Braille Translation System for the IBM 704 by Ann S. Schack and R.T. Mertz, dated 1961.

Opširnije: Early History of Braille Translators and Embossers

Šta je praćenje oka (Eye Tracking)?

Šta je praæenje oka? In its most fundamental form eye tracking is the human process of watching another person and where this person is looking. It’s a natural part of human behavior and, with the innovation of highly accurate eye tracking technology, it has become widely used, both to understand human behavior and to enhance computer interaction.

Opširnije: Šta je praćenje oka (Eye Tracking)?